लेख: पुणे ट्रॅफिक पोलिसांच्या ‘पीटीपी’ॲपमुळे बेशिस्त वाहनचालकांना चाप, पिंपरी चिंचवड मध्येही ‘ट्रॅफिक बडी’ उपयुक्त 

पुणे शहरातील अफाट वाढलेल्या लोकसंख्येमुळे वाहनांची संख्या प्रचंड वाढली आहे. या वाढत्या वाहनांमुळे प्रदूषणाचा दाट थर आसमंतात दिसून येत आहे. पुणे शहरातील वाहनचालकांचा ट्रॅफिक सेन्स कमी असल्याने वाहतूक नियंत्रण करणाऱ्या पोलीस कर्मचाऱ्यांची अक्षरशः दमछाक होते. अशा परिस्थितीत शहरातील वाहतूक कोंडी आणि नियम मोडणाऱ्या वाहनचालकांना शिस्त लावण्यासाठी पुणे शहर वाहतूक पोलिसांनी एक अनोखी योजना आणली आहे. जे नागरिक ‘पुणे ट्रॅफिक पोलीस’ (पीटीपी) ॲपवर वर्षभरात सर्वाधिक वाहतूक नियमांचे उल्लंघन नोंदवतील, त्यांना ५० हजार रुपयांचे रोख बक्षीस दिले जात आहे. दुसरीकडे पिंपरी चिंचवड पोलिसांनी ट्रॅफिक बडी – एक मोबाईल मेसेंजर-आधारित ॲप लाँच केले. त्यालाही प्रचंड प्रतिसाद मिळत आहे.शहरातील वाहतूक परिस्थिती लक्षात घेता हे ॲप एक उपयुक्त साधन आहे. यामुळे पोलीस अधिकाऱ्यांची क्षमता वाढेल आणि प्रवाशांमध्ये शिस्त सुधारण्यास मदत होईल. नागरिकांना आशा आहे की हा उपक्रम दीर्घकाळ चालू राहील.

विशेष म्हणजे वाहतूक नियमांचे उल्लंघन नोंदवणाऱ्यांची ओळख गुप्त ठेवण्यात येत असल्याने अधिकाधिक जागरुक नागरिक पोलिसांना याकामी मदत करण्यासाठी पुढे येत आहेत. सध्या, २५० नागरिक सणासुदीच्या काळात वाहतूक व्यवस्थापनात मदत करण्यासाठी पोलिसांसोबत स्वयंसेवा करतात. हे ॲप सुरू झाल्यापासून पुणेकरांनी याला उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला आहे. आतापर्यंत १ लाख ८० हजार वाहतूक नियमांच्या उल्लंघनाच्या तक्रारी प्राप्त झाल्या. पोलिसांनी या तक्रारींची पडताळणी करून १ लाख १६ हजार वाहनचालकांविरुद्ध ऑनलाईन चलन जारी केले आहेत. प्रत्येक फोटो आणि व्हिडिओची पोलिसांच्या विशेष टीमद्वारे बारकाईने तपासणी केली जाते, जेणेकरून कोणावरही चुकीची कारवाई होऊ नये. त्यामुळे पोलिसांच्या या पाऊलाविषयी अभिनंदन केले पाहिजे.

ट्रिपल सीट दुचाकी चालवणे, फुटपाथवर वाहन उभे करणे (नो पार्किंग)फॅन्सी नंबर प्लेट वापरणे, रॅश ड्रायव्हिंग (बेदरकारपणे गाडी चालवणे) गाडी चालवताना मोबाईलचा वापर करणे, डबल पार्किंग करणे या प्रमुख उल्लंघनाचे प्रमाण प्रचंड वाढले आहे. याशिवाय सिग्नल ‘जंप’ करणे, उलट दिशेने वाहन चालवून इतरांना धोका निर्माण करणे आदी वाहतूक नियमभंगांमुळे वाहतुकीचा प्रवाहीपणा नष्ट होतोच, कसलेही नियम न पाळता बेदरकार वाहन चालवणाऱ्यांमुळे प्राणांतिक अपघात होणे, एखादी व्यक्ती कायमची जायबंदी होणे असे गंभीर प्रकार वाढीस लागले आहेत. या पार्श्वभूमीवर मनुष्यबळाची कमतरता असलेल्या पोलिसांना ट्रॅफिक वाॅर्डनची काही प्रमाणात मदत होते आहे. आता या ‘पीटीपी’ ॲपचा सुध्दा बराच फायदा होत आहे. बेशिस्त वाहनचालकांवर दंडात्मक कारवाई करुन तसेच काही प्रकरणांत खटले दाखल करुन अद्दल घडविण्याची गरज शहराच्या कानाकोपऱ्यात निर्माण झाली आहे.

१५ जून रोजी ॲप लाँच झाल्यापासून पंधरा दिवसांत, पुणे वाहतूक पोलिस (पीटीपी) ॲप नागरिकांनी नोंदवलेल्या ३,६२४ वाहतूक उल्लंघनांपैकी १,७५४ प्रकरणांवर कारवाई करण्यास शहर पोलिसांना सक्षम केले आहे. उल्लंघन करणाऱ्या वाहनचालकांना चालान जारी करण्यात आले आहेत. उर्वरित १,८७० प्रकरणांपैकी १,०७५ वाहनधारकांना वाहतूक उल्लंघनाचे पुरेसा पुरावा नसल्याने सोडण्यात आले आहे आणि ७९५ प्रकरणे कारवाईसाठी राज्यातील इतर पोलिस युनिट्सकडे हस्तांतरित करण्यात आली आहेत.

जारी करण्यात आलेल्या बहुतेक चलनांमध्ये नो पार्किंगचे उल्लंघन, पादचाऱ्यांच्या मार्गावर पार्किंग, फॅन्सी वाहन नोंदणी नंबर प्लेट, रंगीत काचेचे काच, गाडी चालवताना सेलफोनवर बोलणे आणि चुकीच्या दिशेने गाडी चालवणे इत्यादी बाबींचा समावेश होता. वाहतूक पोलिसांना अधिकाधिक तक्रारी मिळत आहेत आणि त्यामुळे आम्हाला उल्लंघन करणाऱ्यांविरुद्ध कारवाई करण्यास मदत होत आहे. आतापर्यंत, ६,००० लोकांनी पीटीपी ॲप डाउनलोड केले आहे. आणखी काही लोक उल्लंघन करणाऱ्यांनी भरलेल्या दंडाबद्दल अतिरिक्त पोलिस आयुक्त मनोज पाटील यांनी पाटील यांनी सांगितले की की आतापर्यंत वसूल केलेल्या दंडाची यादी तयार केली जाते.

पिंपरी चिंचवड मध्ये ट्रॅफिक बडी 

पिंपरी चिंचवड पोलिसांना प्राप्त झालेल्या जवळजवळ ९५ टक्के तक्रारी, ज्या बहुतेक बेकायदेशीर पार्किंगशी संबंधित होत्या, त्या सोडवण्यात आल्या आहेत. ट्रॅफिक बडीमध्ये प्रतिमा आणि जीपीएस लोकेशन अपलोड करण्याची सुविधा आहे. ट्रॅफिक कंट्रोल रूममधील एक समर्पित टीम तक्रारींचा आढावा घेते आणि त्या संबंधित ट्रॅफिक विभागाला शेअर करते. तक्रारदाराला त्यांची तक्रार मिळाल्याबद्दल आणि समस्या सोडवल्यानंतर संदेश देखील मिळतात. आतापर्यंत, पोलीस सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यात कैद झालेल्या वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांना ई-चलान पाठवत होते आता, नागरिक देखील उल्लंघनांची तक्रार करून या कामात मदत करत आहेत.दोनच आठवड्यात त्यावर वाहतूक उल्लंघनाच्या ५०० हून अधिक तक्रारी नोंदवल्या गेल्या. हे अ‍ॅप डाउनलोड करण्याची गरज नाही. कोणत्याही वाहतूक परिस्थितीच्या उल्लंघनाचे फोटो ट्रॅफिक बडी क्रमांकावर पाठवता येतात.

दरम्यान, पुणे शहरात मोटार चालक, विशेषतः ज्यांना लॉ कॉलेज रोड, प्रभात रोड आणि भांडारकर रोडवरील कार्यालये आणि भोजनालयांमध्ये जायचे आहे, ते अनेकदा त्यांची वाहने फूटपाथवर पार्क करतात. काही दक्ष लोक संध्याकाळी फिरताना अशा उल्लंघनांचे फोटो काढतात आणि ते ‘पीटीपी’ ॲपवर अपलोड करतात. केलेल्या कारवाईबद्दल पोलिसांकडून अभिप्राय देखील मिळतो. काही सोसायट्यांतील अनेक सदस्यांनी पार्किंग किंवा फूटपाथवरून सायकल चालवणे यासारख्या उल्लंघनांची तक्रार करण्यासाठी हे ॲप डाउनलोड केले आहे. ज्यांचे फोटो ॲपवर अपलोड केले आहेत अशा वाहतूक नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर पोलिसांनी कारवाई केली आहे.

मद्यधुंद वाहनचालकांसाठी समुपदेशन सत्रे 

पुण्याचे सह पोलीस आयुक्त रंजन कुमार शर्मा यांनी मद्यधुंद अवस्थेत गाडी चालवताना पकडलेल्या ६०० वाहनचालकांच्या समुपदेशन सत्रात पीटीपी ॲपबाबत घोषणा ६ महिन्यांपूर्वी केली होती. दर सोमवारी शिवाजीनगर पोलीस मुख्यालयात मद्यधुंद वाहनचालकांसाठी समुपदेशन सत्रे आयोजित केली जातात, जेणेकरून त्यांना जबाबदार नागरिक बनण्यास मदत होईल.