‘डोला’च्या अटकेमुळे दाऊद इब्राहिमच्या अंमली पदार्थ सिंडिकेटला मोठा धक्का 

नवी दिल्ली: भारतीय गुप्तचर यंत्रणांनी दाऊद इब्राहिमचा निकटवर्तीय असलेल्या ‘सलीम डोला’ याला अटक करून एक मोठे यश संपादन केले आहे. डोला हा मोठ्या प्रमाणावर ‘मेफेड्रोन’ची भारतात तस्करी करण्याचा कट रचत होता. त्याच्या अटकेमुळे केवळ त्याचे विस्तृत जाळेच उघडकीस येणार नाही, तर देशांतर्गत वाढत्या मेफेड्रोन व्यसनाधीनतेच्या समस्येला आळा घालण्यासही मदत होणार आहे. हा अमली पदार्थ सध्या तरुणाईमध्ये वेगाने लोकप्रिय होत आहे.

अशा प्रकारच्या कारवायांमुळेच तरुणांमध्ये अमली पदार्थांच्या व्यसनाधीनतेचे प्रमाण वाढत असल्याचे मानणाऱ्या अधिकाऱ्यांच्या मते, डोला हा भारतीय बाजारपेठांमध्ये मेफेड्रोनचा प्रचंड साठा ओतण्याची तयारी करत होता. तो, आणि त्याचे साथीदार यांनी कृत्रिम औषधाचे उत्पादन आणि तस्करी केली. मेफेड्रोन, ज्याला व्हाईट मॅजिक किंवा म्याऊ-म्याऊ असेही ओळखले जाते, हे भारतात मोठी ग्राहक बाजारपेठ असलेले एक औषध आहे. तरुणांमधील लोकप्रियता आणि कमी किमतीमुळे (कोकेनच्या ३,००० रुपये प्रति ग्रॅमच्या तुलनेत १६० रुपये प्रति ग्रॅम) डोलाने त्याच्या विपणनावर लक्ष केंद्रित केले. २०१३ मध्ये भारतात आल्यापासून हे अत्यंत व्यसनकारी कृत्रिम औषध तरुणांमध्ये सर्वात लोकप्रिय औषधांपैकी एक बनले आहे. मुंबईत, दहापैकी आठ व्यसनी हे औषध वापरतात.

डोला प्रामुख्याने गुजरात, महाराष्ट्र आणि मध्य प्रदेश यांसारख्या राज्यांवर लक्ष केंद्रित करत होता आणि येत्या काही महिन्यांत आपला व्यवसाय इतर अनेक राज्यांमध्ये विस्तारण्याची त्याची योजना होती.

विविध ड्रग सिंडिकेट्ससाठी काम केले

डोला आणि त्याचे साथीदार भारतात या औषधाचा व्यवसाय चालवत होते.

त्याने मोठ्या प्रमाणात अमली पदार्थ बाजारात आणण्याची योजना आखली होती. आपल्या तस्करीच्या कारवाया वाढवण्यासाठी, त्याने आधीच पुरवठा मार्ग स्थापित केले होते. मेफेड्रोन व्यतिरिक्त, त्याचे आंतरराष्ट्रीय ड्रग सिंडिकेट मँड्रॅक्स, चरस आणि मेथाम्फेटामाइनची देखील तस्करी करत असे. हे सिंडिकेट मध्य पूर्व, आफ्रिका आणि युरोपमधील अनेक देशांमध्ये पसरलेले होते. तपासातून असे उघड झाले आहे की, भारतात मेफेड्रोनचा पुरवठा सुलभ करण्यासाठी रसायनशास्त्रज्ञ आणि औषध विक्रेत्यांचे जाळे स्थापित करण्याचा त्याचा मानस होता; या जाळ्यातील दुव्यांची सध्या छाननी केली जात आहे.

अमली पदार्थांच्या उत्पादनासाठी तरुणांची भरती

तपासातून पुढे असेही उघड झाले आहे की, डोला आणि त्याचे साथीदार भारतात उत्पादन वाढवण्याची योजना आखत होते. ते मेफेड्रोनचा व्यापार पारंपरिक मार्गांनी करत नव्हते; त्याऐवजी, त्यांनी पोल्ट्री फार्म आणि रस्त्यावरील खानावळींमधून आपला व्यवसाय चालवण्याचा पर्याय निवडला. या सिंडिकेटने विशेषतः या अमली पदार्थाच्या निर्मितीसाठी तरुण व्यक्तींची भरती केली आणि डार्क वेबचा वापर करून त्यापैकी अनेकांना उत्पादन प्रक्रियेचे प्रशिक्षण दिले.

अंमली पदार्थाच्या निर्मितीची प्रक्रिया ‘डार्क वेब’चा वापर करून शिकवली जात असे. पकडले जाणे टाळण्यासाठी, या टोळीचे सदस्य आपल्या उत्पादन स्थळांमध्ये वारंवार बदल करत असत. या वर्षी २७० किलोग्राम ‘मेफेड्रोन’ जप्त करण्यात आल्याचे दर्शवणाऱ्या आकडेवारीनुसार, भारतात या अंमली पदार्थाच्या तस्करीमध्ये वाढ झाल्याचे दिसून येते. २०२५ ते २०२६ या कालावधीत या पदार्थाचा मोठा साठा जप्त करण्यात आला होता. या वर्षाच्या जानेवारी महिन्यातच, ८१ कोटी रुपये मूल्य असलेले २७० किलोग्राम मेफेड्रोन जप्त करण्यात आले.

‘ऑपरेशन सह्याद्री चेकमेट’ अंतर्गत, ‘महसूल गुप्तचर संचालनालयाने’ (Directorate of Revenue Intelligence) एका फिरत्या प्रयोगशाळेचा पर्दाफाश केला आणि २२ किलोग्राम मेफेड्रोन जप्त केले. गुप्तचर विभागाच्या (Intelligence Bureau) एका अधिकाऱ्याने दिलेल्या माहितीनुसार, ‘डोला’च्या अटकेमुळे दाऊद इब्राहिमच्या अंमली पदार्थ तस्करी टोळीला (सिंडिकेटला) मोठा धक्का बसला आहे; विशेषतः अशा वेळी, जेव्हा ‘आयएसआय’ (ISI) दहशतवादी गटांना आर्थिक रसद पुरवण्यासाठी अंमली पदार्थांच्या तस्करीत वाढ घडवून आणण्याचा प्रयत्न करत आहे.