वाॅशिंग्टन : पश्चिम आशियातील सध्याचा तणाव आणि संकट सोडवण्याच्या उद्देशाने इराण व अमेरिका यांच्यात सुरू असलेल्या चर्चांमध्ये लक्षणीय प्रगती होत असल्याचे दिसून येत आहे. सीएनएनच्या एका वृत्तानुसार, या प्रादेशिक संकटावर तोडगा काढण्यासाठी आणि तणाव पूर्णपणे संपुष्टात आणण्यासाठी अमेरिकेने सादर केलेल्या प्रस्तावावर, इराण मध्यस्थ राष्ट्रांमार्फत आपला प्रतिसाद देण्याची शक्यता होती.
दोन्ही बाजू एका अंतरिम कराराच्या दिशेने
सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, तेहरान सध्या अमेरिकेने पाठिंबा दिलेल्या या प्रस्तावाचा अजूनही आढावा घेत आहे; तरीही, दोन्ही बाजू एखाद्या संभाव्य कराराच्या अगदी जवळ पोहोचल्याचे दिसून येत आहे. सध्या वॉशिंग्टन आणि तेहरान यांच्यात सुरू असलेल्या वाटाघाटी एका ‘अंतरिम करारा’च्या दिशेने पुढे सरकत असल्याचे अहवालांतून सूचित होते; या कराराचा उद्देश सध्याचे संकट निवळणे आणि अधिक व्यापक अशा अणुचर्चांसाठी मार्ग मोकळा करणे हा आहे.
Axios’ च्या एका अहवालानुसार, अमेरिकन अधिकारी आणि या चर्चांशी संबंधित सूत्रांनी, हा संघर्ष सुरू झाल्यापासूनची ही सर्वात मोठी राजनैतिक घडामोड असल्याचे वर्णन केले आहे. जरी अद्याप कोणताही अंतिम करार झालेला नसला, तरी या चर्चा सकारात्मक दिशेने पुढे सरकत आहेत.
प्रस्तावित कराराचा उद्देश काय आहे?
अहवालानुसार, हा प्रस्तावित करार १४-मुद्द्यांवर आधारित एका पानांच्या ‘सामंजस्य करारावर’ (Memorandum of Understanding) आधारित आहे. याचा उद्देश तात्काळ युद्धविराम लागू करणे आणि पुढील ३० दिवसांच्या आत एका सर्वसमावेशक करारासाठी वाटाघाटी सुरू करणे हा आहे.
या प्रस्तावांतर्गत, इराण आपला अणु-समृद्धीकरण कार्यक्रम तात्पुरत्या स्वरूपात थांबवू शकतो. त्या बदल्यात, अमेरिका इराणवरील काही निर्बंध उठवण्याची प्रक्रिया सुरू करेल आणि इराणच्या गोठवलेल्या मालमत्तेतील अब्जावधी डॉलर्स मुक्त करेल. या दोन्ही देशांनी ‘हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनी’मध्ये (Strait of Hormuz) तणाव कमी करण्यावर आणि सागरी शांतता प्रस्थापित करण्यावरही सहमती दर्शवली आहे.
प्रवासाची सुलभता वाढवण्यावरही प्रयत्न केले जातील.
तथापि, अहवालात असेही नमूद केले आहे की, कराराच्या अनेक अटी भविष्यातील वाटाघाटींच्या निकालांवर अवलंबून असतील. परिणामी, भविष्यात पुन्हा तणाव निर्माण होण्याची किंवा दीर्घकाळ अनिश्चितता कायम राहण्याची शक्यता आहे.
चर्चा कुठे होऊ शकते?
अमेरिकेच्या अधिकाऱ्यांच्या मते, या राजनैतिक प्रगतीच्या पार्श्वभूमीवर राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अलीकडेच होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील लष्करी हालचाली कमी करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या संपूर्ण राजनैतिक प्रक्रियेचे नेतृत्व अमेरिकेचे राजदूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि जेरेड कुशनर करत आहेत. असे वृत्त आहे की ते थेट मार्गांनी आणि त्रयस्थ मध्यस्थांमार्फत तेहरानशी चर्चा करत आहेत. जर या कराराला औपचारिक स्वरूप दिले गेले, तर ती अधिकृतपणे युद्धविरामाची घोषणा मानली जाईल.
