पद्मविभूषण तीजन बाई यांचे निधन; पंडवानी लोककलेला जागतिक ओळख देणारी ‘लोककला-साध्वी’ काळाच्या पडद्याआड

रायपूर : छत्तीसगडची पारंपरिक पंडवानी लोककला आपल्या दमदार आवाजात आणि सादरीकरणातून जगभर पोहोचवणारी दिग्गज लोकगायिका, पद्मविभूषण डॉ. तीजन बाई यांचे आज, रविवारी (५ जुलै २०२६) निधन झाले. त्या ७० वर्षांच्या होत्या. दीर्घकाळ आजारी असलेल्या तीजन बाईंवर रायपूर येथील ‘एम्स’ (AIIMS) रुग्णालयात उपचार सुरू होते, मात्र उपचारादरम्यान त्यांची प्राणज्योत मालवली.

२७ मे पासून सुरू होते उपचार

मिळालेल्या माहितीनुसार, तीजन बाई यांना प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे २७ मे रोजी रायपूर येथील एम्स रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. तेव्हापासून तज्ज्ञ डॉक्टरांचे पथक त्यांच्यावर उपचार करत होते. मात्र, उपचारांना प्रतिसाद न मिळाल्याने आज त्यांचे निधन झाल्याची माहिती रुग्णालया प्रशासनाने दिली.

पंडवानी कलेचा जागतिक चेहरा

दुर्ग जिल्ह्यातील रहिवासी असलेल्या तीजन बाई या पंडवानी लोककलेची ओळख होत्या. महाभारतातील प्रसंगांचे नाट्यमय कथन, गायन आणि वाद्यसंगीताची जोड देऊन सादरीकरण करण्याची त्यांची शैली अद्वितीय होती. केवळ भारतातच नव्हे, तर जगभरातील रसिकांच्या मनावर त्यांनी आपल्या कलेने अधिराज्य गाजवले. त्यांच्या निधनाने भारतीय लोककला आणि संस्कृतीच्या क्षेत्रात एक न भरून निघणारी पोकळी निर्माण झाली आहे.

पंतप्रधान मोदींकडून श्रद्धांजली

तीजन बाई यांच्या निधनानंतर देशभरातून हळहळ व्यक्त होत आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सोशल मीडियावर भावपूर्ण श्रद्धांजली वाहिली आहे. त्यांनी आपल्या पोस्टमध्ये म्हटले, “सुप्रसिद्ध पंडवानी गायिका तीजन बाई यांच्या निधनाने मला खूप दु:ख झाले आहे. त्यांनी छत्तीसगडच्या लोककलेला त्यांच्या भव्य सादरीकरणातून जगभरात एक वेगळी ओळख मिळवून दिली. त्यांच्या निधनाने कला व संस्कृतीच्या क्षेत्रात निर्माण झालेली पोकळी कधीही भरून येणार नाही.”

अनेक मानाचे पुरस्कार

भारतीय लोककलेतील त्यांच्या अमूल्य योगदानासाठी भारत सरकारने त्यांना वेळोवेळी सन्मानित केले होते.

पद्मश्री (१९८७), पद्मभूषण (२००३), पद्मविभूषण (२०१९)

त्यांचे संपूर्ण आयुष्य लोककलेच्या जतन आणि संवर्धनासाठी समर्पित होते. लोककलेच्या प्रवासातील ही दीपशिखा विझली असली तरी, त्यांच्या कलेचा वारसा पुढील अनेक पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरणार आहे.