मध्यपूर्वेत युद्धाची ठिणगी: अमेरिकन हेलिकॉप्टरवर इराणचा हल्ला, प्रत्युत्तरादाखल अमेरिकेचे इराणवर जोरदार हवाई हल्ले

वॉशिंग्टन/तेहरान | १० जून २०२६: मध्यपूर्वेतील तणाव आता एका भीषण वळणावर पोहोचला आहे. ओमानच्या किनारपट्टीवर अमेरिकन लष्कराचे ‘अपाचे’ हेलिकॉप्टर इराणने पाडल्यानंतर, अमेरिकेने इराणवर थेट लष्करी कारवाई केली आहे. या संघर्षाने आधीच अस्थिर असलेल्या प्रदेशात युद्धाचे ढग गडद केले आहेत.

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीजवळ गस्त घालत असताना अमेरिकन लष्कराचे अपाचे हेलिकॉप्टर इराणने ड्रोनद्वारे पाडले. या हल्ल्यात हेलिकॉप्टरचे नुकसान झाले असले तरी, अमेरिकेच्या ड्रोनने वेळीच शोध घेऊन दोन्ही वैमानिकांना सुखरूप वाचवले. या घटनेनंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी तातडीने कठोर कारवाईचे संकेत देत, इराणच्या हल्ल्याला ‘अत्यंत शक्तिशाली आणि जोरदार’ प्रत्युत्तर देण्याचे आदेश दिले.

इराणच्या पाच महत्त्वाच्या तळांवर हल्ले

अमेरिकेच्या कारवाईचा मुख्य रोख इराणच्या दक्षिण किनारपट्टीवर होता. सिरिक, बंदर अब्बास, कश्म, जास्क आणि कोह-ए-मोबारक या पाच शहरांतील लष्करी आणि धोरणात्मक ठिकाणांवर अमेरिकेने हवाई हल्ले केले. इराणच्या सरकारी माध्यमांनुसार, सिरिकमधील ‘बामानी’ जिल्ह्यात पाणी साठवणुकीच्या दोन टाक्या उद्ध्वस्त झाल्या असून, परिसरातील पाणीपुरवठा ठप्प झाला आहे.

लेबनॉनमध्ये युद्धविराम मोडकळीस

एकीकडे गल्फमध्ये संघर्षाचा वणवा पेटला असताना, दुसरीकडे लेबनॉनच्या सीमेवरही परिस्थिती हाताबाहेर गेली आहे. अमेरिकेच्या मध्यस्थीने करण्यात आलेला इस्रायल-इराण युद्धविराम केवळ काही दिवसांतच कोलमडला आहे. इस्रायलने दक्षिण लेबनॉनमधील टायर (Tyre) या बंदराच्या शहराला लक्ष्य केले असून, पहिल्यांदाच संपूर्ण शहरासाठी स्थलांतराचे आदेश जारी केले आहेत. या हल्ल्यात किमान ८ नागरिक मारले गेले असून, या भागातील शांततेची सर्व आशा संपल्याचे चित्र आहे.

इराणचा तीव्र इशारा

अमेरिकेच्या या आक्रमक भूमिकेनंतर इराणचे परराष्ट्र मंत्री सय्यद अब्बास अरागची यांनी आक्रमक पवित्रा घेतला आहे. “अमेरिकेने आमच्या संयमाची परीक्षा घेऊ नये. आमच्यावर झालेल्या प्रत्येक हल्ल्याला आम्ही चोख प्रत्युत्तर देऊ,” असा इशारा त्यांनी दिला. अरागची यांनी असाही दावा केला की, “होर्मुझची सामुद्रधुनी अमेरिकेपासून हजारो मैल दूर आहे. जर परकीय फौजांना सुरक्षित राहायचे असेल, तर त्यांनी या भागातून त्वरित माघार घ्यावी.”

जागतिक चिंता

अमेरिका आणि इराणमधील थेट संघर्षाचे पडसाद आता संपूर्ण जगावर उमटू लागले आहेत. एप्रिलपासून सुरू असलेल्या या तणावामुळे जागतिक शांततेचा प्रश्न निर्माण झाला आहे. संयुक्त राष्ट्रसंघाने या परिस्थितीवर तातडीने चिंता व्यक्त केली असून, सर्व संबंधित देशांना जास्तीत जास्त संयम बाळगण्याचे आवाहन केले आहे. मात्र, सध्याच्या परिस्थितीवरून हा संघर्ष आगामी काळात आणखीनच चिघळण्याची चिन्हे दिसत आहेत.