‘दिल ढुंढता है, फुरसत के रात दिन’ ‘माई री मैं कांसे कहूं प्रीत अपने जिया की’ ‘हम हे मताए कुचाओ बाजार की तरहा’ अशी अविस्मरणीय गाणी देणारे दिग्गज संगीतकार मदन मोहन. जीवन अस्तानंतरही ते गेली पन्नास वर्षे अजरामर संगीतरचनांमधून रसिकांच्या हृदयात घर करून आहेत.
गझल आणि कवितांच्या अध्यात्मिक ओळी तयार करण्यात आपली क्षमता सिद्ध करणाऱ्या या संगीतकाराचे पूर्ण नाव मदन मोहन कोहली. तरुणपणी ते सैनिक होते. नंतर त्यांचा संगीताकडे कल असल्याने ते ऑल इंडिया रेडिओमध्ये रुजू झाले. त्यांनी तलत मेहमूद आणि लता मंगेशकर यांच्यासोबत अनेक संस्मरणीय गझल रचल्या, ज्यात ‘आपकी नजर ने समझा’ (अनपढ, १९६२), ‘अगर मुझसे मोहब्बत है’ यांसारख्या रचनांचा समावेश आहे. मोहम्मद रफी हे त्यांचे आवडते गायक.
ऋषी कपूर आणि रंजिता यांचा लैला मजनू हा चित्रपट बनत असताना गायक म्हणून किशोर कुमारचे नाव पुढे आले, पण मदन मोहन यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, पडद्यावरचा मजनूचा आवाज रफी साहेबांचाच असेल आणि ते गाण्यासाठी मोहम्मद रफी आणि लैला यांनाच मिळाले. लैला मजनू हा एक प्रचंड म्युझिकल हिट ठरला. रफी नंतर अभिनेते ऋषी कपूर यांचाही आवाज बनले.
मदन मोहन यांचे जीवन हे कलात्मक प्रतिभा आणि जीवनातील साध्या साध्या आनंदाचे मिश्रण होते, ज्यामुळे ते भारतीय संगीत इतिहासातील एक अविस्मरणीय कलाकार बनले. मदन मोहन यांची प्रतिभा संगीताच्या पलीकडे पसरलेली आहे. त्यांनी संगीतकार सी. रामचंद्र यांचे सहाय्यक म्हणून कारकिर्दीची सुरुवात केली आणि ते एक उत्कृष्ट स्वयंपाकीही होते. जेव्हा जेव्हा त्याने एक ट्यून तयार करत, ज्याचा त्यांना विशेष अभिमान होता, तेव्हा तेव्हा ते आपल्या कुटुंबासाठी आणि जवळच्या मित्रांसाठी चवदार पदार्थांची मेजवानी बनवून उत्सव साजरा करत. ते जेवढी काळजी त्याच्या संगीताची घेत तेवढीच स्वयंपाक करताना घेत. वैयक्तिकरित्या खाद्य पदार्थ साहित्य निवडत.
लता मंगेशकर, चेतन आनंद आणि त्यांची पत्नी प्रिया आणि कैफी आझमी यांसारखे मित्र या मेजवानीत नियमित असत.चायनीज खाद्यपदार्थांवर विशेष प्रेम असणारे ते मनापासून खवय्ये होते. कुलाबा येथील प्रतिष्ठित रेस्टॉरंटला भेट देत असत.
ते कमालीचे श्वान प्रेमी होते. दोन श्वान त्यांनी मुलासारखे सांभाळले. एक शुगर नावाचा अल्सेशियन आणि रोमियो नावाचा कॉली. त्यांच्या मरणामुळे ते इतके उद्ध्वस्त झाले की त्यांनी पुन्हा कधीही पाळीव प्राणी पाळले नाहीत. आपल्या मुलांनाही असे करण्यापासून परावृत्त केले, त्यांनी अशा नुकसानाची वेदना अनुभवू नये अशी त्यांची इच्छा होती.
मदन मोहन यांचे लग्न शीला यांच्याशी झाले होते आणि त्यांना तीन मुले – संजीव, समीर आणि संगीता आहेत. मदन मोहन यांच्या निधनानंतर अनेक वर्षांनी हे कुटुंब त्यांच्या हरियाणा मधील माकणी मनोरच्या घरातून स्थलांतरित झाले. आता ते उत्तर मुंबईत राहतात.
शीला यांचे मे १९८० मध्ये निधन झाले. त्यांचा मोठा मुलगा संजीव याचे जानेवारी १९८१ मध्ये अंजनी शिंगाला यांच्याशी लग्न झाले आणि त्यांना अक्षय नावाचा मुलगा आहे, त्याचा जन्म एप्रिल १९८३ मध्ये झाला. संगीताने फेब्रुवारी १९८२ मध्ये जयपूर येथील राजीव गुप्ता यांच्याशी लग्न केले. त्यांना या दोन मुली आहेत. पुतुल ( जन्म सप्टेंबर १९८८) आणि सुहासिनी (जन्म जानेवारी १९९४) सर्वात धाकटा मुलगा, समीर (मिकी म्हणून ओळखला जातो), अविवाहित आहे.
