केरळमध्ये ‘मेंदू खाणाऱ्या’ अमिबाचा हाहाकार; महाराष्ट्रातील आरोग्य यंत्रणेपुढे आव्हान, नागरिकांनी सतर्क राहण्याचे आवाहन

कोच्ची/मुंबई : केरळ राज्यामध्ये सध्या ‘मेंदू खाणाऱ्या’ अमिबाने (Acanthamoeba) गंभीर स्वरूप धारण केले असून, या दुर्मिळ संसर्गाने संपूर्ण देशातील आरोग्य यंत्रणेची चिंता वाढवली आहे. केरळमधील वाढती रुग्णसंख्या पाहता, महाराष्ट्रासारख्या राज्यांमध्येही खबरदारी घेण्याची गरज निर्माण झाली आहे. गेल्या काही वर्षांत या आजाराने घेतलेल्या रुग्णांचा बळी पाहता, नागरिकांनी पाण्याबाबत विशेष दक्षता बाळगणे आता अत्यावश्यक झाले आहे.

आरोग्य विभागाने दिलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, २०२६ या वर्षात आतापर्यंत १३३ रुग्ण या आजाराने बाधित झाले असून, ३३ जणांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला आहे. २०१६ ते २०२३ या सात वर्षांच्या कालावधीत केरळमध्ये केवळ आठ रुग्ण नोंदवले गेले होते. मात्र, २०२४ पासून ही संख्या अचानक वाढू लागली आहे. २०२४ मध्ये ३४ रुग्ण (९ मृत्यू), २०२५ मध्ये २०१ रुग्ण (४७ मृत्यू) आणि २०२६ च्या पहिल्या काही महिन्यांतच १३३ रुग्णांची नोंद झाल्याने प्रशासनाची यंत्रणा सतर्क झाली आहे.

दूषित पाणी ठरतेय मृत्यूचे सापळा

हा अमिबा प्रामुख्याने तलाव, विहिरी आणि जलसाठ्यांमध्ये आढळतो. ज्या पाण्याचे योग्य प्रकारे निर्जंतुकीकरण केलेले नाही, अशा पाण्याच्या संपर्कात आल्यास हा सूक्ष्मजीव नाकावाटे शरीरात प्रवेश करतो. त्यानंतर तो थेट मज्जासंस्थेवर आणि मेंदूवर हल्ला करतो, जो जीवघेणा ठरू शकतो. वाढते तापमान आणि जलप्रदूषण हे या अमिबाच्या वाढीसाठी पोषक ठरत असल्याचा प्राथमिक अंदाज तज्ज्ञांनी वर्तवला आहे.

नागरिकांसाठी महत्त्वाची सूचना

महाराष्ट्र मिशनच्या वतीने आम्ही राज्यातील सर्व नागरिकांना आवाहन करतो की, तलाव, नद्या किंवा साचलेल्या पाण्याच्या ठिकाणी पोहणे टाळावे. पिण्यासाठी नेहमी उकळलेले किंवा फिल्टर केलेले पाणीच वापरावे. पाण्याची टाकी आणि साठवणुकीची भांडी नियमितपणे स्वच्छ ठेवावीत. विशेषतः पावसाळ्याच्या सुरुवातीच्या काळात जलस्रोतांचे प्रदूषण वाढते, त्यामुळे आरोग्याबाबत अजिबात दुर्लक्ष करू नये.

लक्षणे दिसल्यास विलंब नको

तीव्र डोकेदुखी, सततचा ताप, मानेमध्ये कडकपणा येणे किंवा उलट्या होणे ही या आजाराची प्राथमिक लक्षणे आहेत. अशी लक्षणे दिसल्यास घरगुती उपचार न करता तातडीने नजीकच्या सरकारी रुग्णालयात जाऊन डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. वेळेवर निदान झाले तरच या आजारातून रुग्णाचे प्राण वाचवणे शक्य आहे.

राज्य प्रशासन या परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून असून, जलस्रोतांची गुणवत्ता तपासण्याचे काम हाती घेण्यात आले आहे. घाबरून न जाता, सुज्ञ नागरिक म्हणून प्रतिबंधात्मक उपाययोजना अमलात आणणे हेच या संकटावरचे एकमेव उत्तर आहे.